Felsefi olarak bilginin elde edilmesi ile ilgili olarak iki görüş vardır. Birinci görüş “Bilginin kaynağı tecrübedir.” İkinci görüş “ bilginin kaynağı akıldır.” PMBOK Proje yönetimi standardına bakıldığında her iki görüşten faydalandığı görülür.

PMBOK göre Proje yönetiminde tecrübeli proje yöneticilerinin performansı, sahip oldukları proje yönetim bilgisi(bilginin kaynağı akıl), ve proje yönetim bilgisini nasıl ve ne kadar uygulayabildiği ile (bilginin kaynağı tecrübedir) ölçülür. Proje yöneticilerinin hem bilgiden hemde geçmiş deneyimlerden (tecrübelerden) faydalanması gerektiği ortaya çıkıyor.

Peki, proje yönetimi her iki kavramı nasıl kullanıyor?

Öncelikle her proje özeldir(PMBOK). Bu bağlamda sözleşmelerinin okunması, proje paydaşlarının belirlenmesi, kapsamın belirlenmesi, risk analizinin yapılması, iş programının yapılması, proje bütçesinin oluşturulması proje yönetim bilgisini kullanarak ve geçmiş deneyimlerden faydalanarak proje yönetim planının yazılması ve onaylatılması proje yöneticisinin temel görevlediridir.

Proje yönetim bilgisini PMBOK PMI tarafından geliştirilerek standardize edilmiştir. Proje yönetim standardı tecrübeyi bir sonraki projelere taşımak için “lesson leraned” raporunun yazılmasını önermektedir. Tecrübeye dayalı bilgiyi kayıt altına alıyor. Çünkü genç proje yöneticileri bu raporları okuyarak ve proje yönetim bilgilerini kullanarak proje yönetim planını yazabilirler.

Proje yönetim sertifikası bilginin akılla elde edilmesini temsilederken, lesson leraned de bilginin tecrübe ile elde edilmesini temsil etmektedir.

Tecrübe kavramsal olarak toplumda iki kategoride kullanılmaktadır. 1-Felsefik anlamı(yukarıda açıklandığı gibi), 2-Pratikte kullandığı anlamı.

Tecrübe sözlükte “bir şeyi yaprak veya görerek bilgi veya maharet kazanma prosesi”[1] olarak açıklanmaktadır. Tecrübeli “görüp geçirdiği olaylar, dolayısıyla kavrayış yeteneği ve becerisi artmış deneyimli manasından”[2] kullanılmıştır.

Ülkemizde özellikle inşaat sektöründe iş pozisyonları genellikle tecrübeye göre verilmektedir. Tecrübeli yöneticilere verilir. Firmalar ve organizasyonlar projeleri için proje yöneticisi seçerken, adayın proje yönetim bilgisine ve bu bilgiyi kullanmasına bakmıyor, yalnızca yaşına ve  makamda geçirdiği süreye odaklanıyor.

İşiniz ve projenizi yürütürken genel olarak şu olayı defalarca yaşamışsınızdır; “ben bu konuda çok tecrübeliyim, aranızda Japonlarla çalışan var mı? Japonlar çok zordur, siz bilmezsiniz.” Ya da,” ben şurada genel müdürken Amerikalılarla söyle yaptık, böyle yaptık.” Toplantı konusu ile alakası olmayan tecrübeli olduğunu anlatan, sizin onun kadar tecrübeli olmadığınızı vurgulayan toplantı sohbetleri. Sonuç olarak toplantıda hiç bir konuyu konuşamadan, karar almadan geçen bir saat. Tecrübeli olduğunu anlatan yöneticilere söylenecek güzel bir söz Oscar Wilde’ den“Tecrübe, insanların hatalarına verdiği isimdir.”

İnşaat sektöründe proje yönetiminde başarısızlığın temel nedenini Dr. Laurence Peter “ehliyetsizlikle” izah ediyor. Dr. Laurence“Ehliyetsizlik ise; hiyerarşi üyesinin görevlerini yapmak için gereken bilgi ve tecrübeye sahip olmaması ve mesleki sorumluluklarından habersiz olmasıdır” olarak açıklıyor.

Proje yönetimi sertifikası bu ehliyetsizlik konusunu PMP sertifikası ile çözmektedir. Proje yöneticisinin hem bilgiye hemde bu bilginin uygulandığı pratiğe sahip olmasını istemektedir.

Ülkemizde tecrübenin kariyer merkezine alınması, şirketlerin iş yapış modellerinin merkezine alınması, değişmesi gereken bir yaklaşımdır. Hepsi olmasada birçok yönetici tecrübe konusunu genç ve yükselmek isteyen yöneticilere karşı baskı unsuru olarak kullanmaktadır. Dr. Laurence Peter’ a göre “Hiyerarşide yeteri kadar rütbe ve yeterli bir zaman varsa hiyerarşideki her üye kendi ehliyetsizlik seviyesine kadar yükselir ve orada kalır. Zamanla her mevki, bu mevkiinin gerektirdiği görevleri ifa etmeye ehil olmayan bir hiyerarşi üyesi tarafından işgal edilmeye eğilimlidir.”Bulundukları görevleri başarıyla yerine getiren bir yönetici terfi ettirilerek başka bir göreve atanıyor. Genel mantık, bu işte başarılı olduysa, yeni işinde de başarılı olacaktır. Pozisyonun gerektirdiği bilgi, kişisel yetenekler ve yönetim becerileri tam incelemeden yapılan bu terfiler organizasyonun üst seviyelerini başarısız yöneticilerle kapatmış oluyor. Aynı zamanda başarılı olacak yöneticiden de mahrum kalıyor. Örnek vermek gerekirse, şantiye şefi olarak çok başarılı olan birini daha sonraki projede proje yöneticisi olarak atamak. Proje yönetim sertifikası ve bilgisi var mı, yönetim becerileri var mı? bakılmaksızın yapılan bu atama hüsranla sonuçlanabilir. Proje yönetiminde bu tür atamalara “Hallo effect” denir. Özellikle proje yönetimini benimsememiş organizasyonlarda bu örneklerden çok vardır.

Başarılı bir proje yönetimi bilgi ve tecrübenin birlikte kullanılmasıyla olacaktır.  Tecrübenin hayatımızda ve işmizde yatsınamaz bir yeri vardır. Hayatımız boyunca herseyi tecrübe ederek elde etmeye odaklanırsak ve kariyerimizide geçirdiğimiz yıllara bağlı kılarsak uzun yıllar beklemek zorunda kalabiliriz. Herşeyi tecrübe etmemiz mümkün ve mantıklı değildir.Tecrübeyi araç olarak kullanmasını ögrenmemiz gerekiyor. Proje yönetimi, eksikliğini hisettiğimiz konular hakkında “expert judgement yani uzman görüşü almamızı önerir. Ayrıca bazı firmalarda junior project manager ve senior project manager poziyonları oluşturulmuştur. Project management bilgisini pratik etmesine göre bu kategori oluşturulmaktadır.

Sonuç olarak, kariyerleri süresince genç yöneticiler için tecrübe bir dezavantaj olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunu avantaja çevirmek ve genç yöneticilere bir çözüm üretmek için olara bir araç sunmalıyız. Bu araçın adı “DENEYIMLEME” dir. Deneyimle; “deneme ile bilginin ayni anda elde edilmesine verilen ad.” Günümüzde artık bilgiye ulaşmak çok daha kolay ve bir çok yolu var. Bilginin alınması ve bu bilginin kısa sürelerle denenmesi bizler için çok zor olmasa. Örneğin etkili toplantı yapma tekniklerini araştırarak, öğrenebiliriz. Bu bilgileri iş hayatımızdaki toplantılarda hemen uygulamaya başlıyabiliriz, deneyimleyebiliriz Ya da iletişim ile ilgili araştırarak, veya seminerlere katılarak öğrendiğimiz yöntemleri hemen deneyimleyebiliriz. Bütün genç yöneticilere önerim tecrübeli olmayı beklemeyiniz yoksa yaşlanırsınız, daha çok deneyimleyiniz.

  • Tecrübe edinmeyi hedefiniz yapmayın
  • Tecrübe edinmeyi organizasyonunuzun merkezine koymayın;
  • Tecrübe edinmeyi kariyerinizin merkezine koymayınız.
  • Yaşantınızın merkezine koymayın.

Öğrendiklerinizi;

  • Seyhatlerimizde.
  • Ailemizde.
  • Farklı Sektörde. 
  • Hobilerimizde.
  • Arkadaşlarınızla. 
  • Teknolojilerle daha çok deneyimleyiniz ki daha hızlı gelişim sağlayınız. Başarının anahtarı daha çok deneyimlemektedir.